baruchowo
Wydma śródlądowa – geneza powstania


Niezwykle charakterystycznym składnikiem przyrody nieożywionej Gostynińsko – Włocławskiego Parku Krajobrazowego są wydmy śródlądowe u podnóża której stoimy. Wydma śródlądowa to wzniesienie usypane przez wiatr, jeden z rodzajów wydm, Powstały one w większości po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia z piasków sandrów i teras akumulacyjnych. Są to formy pochodzenia eolicznego, tzn. utworzone na skutek działalności wiatru. Wydmy śródlądowe Polski są to zwykle tzw. wydmy paraboliczne, a także wały wydmowe, wydmy gwiaździste i nieregularne. Wydmy występują zwykle grupami, często łącząc się z sobą.

Wędrówka wydm na terenie Polski odbywa się z prędkością około 6–20 m/rok. Większość z nich jest utrwalona przez roślinność, najczęściej bory sosnowe. Cechy charakterystyczne:
      -ma kształt asymetrycznego łuku o długich ramionach zwróconych pod wiatr,
      -zbocze wydmy zwrócone w stronę wiatru jest łagodne, a zbocze nachylone w kierunku przeciwnym jest strome,
      -pomiędzy ramionami często występują misy deflacyjne zazwyczaj wypełnione wodą.

Wydmy są siedliskami bardzo ubogimi i możemy tu spotkać pionierskie i bardzo odporne na brak wilgoci rośliny: chrobotka...



trzcinnika piaskowego, kostrzewę owczą i rozchodnika sześciorzędowego, chrobotki, kocanki piaskowe, bylinę polną, jastrzębca kosmaczka i rozchodnika ostrego:





U podnóża wydmy stojąc na przystanku autobusowym można poznać pospolite rośliny. Do ciekawych i często spotykanych należy krwawnik pospolity oraz dziewanna drobnokwiatowa (na zdjęciu poniżej).


Dziewanna drobnokwiatowa (Verbascum thapsus L.) – gatunek rośliny zielnej należący do rodziny trędownikowatych. Występuje w Eurazji, poza tym jako zawleczony i inwazyjny na innych kontynentach. Wykorzystywany jest jako roślina lecznicza.

Już Dioskurydes dwa tysiące lat temu rekomendował dziewannę drobnokwiatową do leczenia chorób płuc i nadal roślina stosowana jest do leczenia górnych dróg oddechowych. Hieronim Spiczyński, zielarz z XVI wieku zalecał m.in. destylat wodny z ziela dziewanny drobnokwiatowej na wydelikatnienie twarzy. Zmiażdżone kwiaty i liście są stosowane jako okłady na krwawe wybroczyny i obrzęki oraz stłuczenia. Ze świeżych płatków kwiatowych i 40° wódki czystej sporządza się balsam gojący rany. Olejek z płatków dziewanny łagodzi, a nawet uśmierza nerwobóle, bóle w stawach i mięśniach. Napar z kwiatów dziewanny działa moczopędnie, przeciwbólowo i słabo uspokajająco. Stosowany przy przeziębieniu, grypie, anginie, nieżycie nosa, stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, ma działanie wykrztuśne, powlekające i napotne. Napar zalecany jest także w czerwonce, biegunce, nieżycie żołądka, żółtaczce oraz chorobach wątroby. Stosuje się go również (także nalewkę m.in. z liści dziewanny drobnokwiatowej) przy leczeniu stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, nieżycie oskrzeli, astmie, kaszlu i chrypce.

Dziewanna drobnokwiatowa należy do najpopularniejszych ziół o działaniu wykrztuśnym. Jest oficjalnie uznanym skutecznym środkiem na zapalenie oskrzeli, zmniejszając m.in. objawy powiększonych węzłów chłonnych, napar z liści dziewanny pomocny jest przy leczeniu mastopatii. Liście wchodzą też w skład naparu stosowanego w leczeniu guzów macicy, obrzęku jąder. Stosowane są także w lekach homeopatycznych przeciw migrenie i bólom uszu.
W 2002 r. odkryto, że ten gatunek dziewanny zawiera także gliceryzynę, która ma działanie antyseptyczne (bakteriobójcze) i potencjalnie także przeciwnowotworowe. Występowanie tego składnika koncentruje się w kwiatach dziewanny.

Krwawnik pospolity (łac. Achillea millefolium) występuje pospolicie w prawie całej Europie, północnej Azji i Ameryce Północnej. Najczęściej rośnie na łąkach, nieużytkach, w lasach, ale jest też spotykany w ogrodach. Jest to roślina wieloletnia. Krwawnik wytwarza liczne, rozrastające się płytko pod powierzchnią ziemi korzenie, z których wiosną wyrasta rozeta pierzastych liści, a następnie sztywna, rzadko ulistniona łodyga dorastająca do 80-100 cm wysokości.

Łodyga zakończona jest kwiatostanami w kształcie płaskich baldachogron złożonych z pojedynczych koszyczków białego lub różowego koloru. Krwawnik kwitnie od lipca do października. Cała roślina ma silny, charakterystyczny zapach.

Jesteś tutaj...


Lista punktów ścieżki edukacyjnej:
1. Bioróżnorodność parku w Baruchowie -przy wejściu głównym do Urzedu Gminy Baruchowo
2. Biologiczne życie rzeki Rakutówka -w drodze do Gorenia Dużego przez Kłotno, przy mostku nad Rakutówką (zejdź po schodkach)
3. Wydma śródlądowa - geneza powstania -za Goreniem Nowym, przy przystanku z pętlą- przed skrzyżowaniem w kształcie litery T, w środku przeciętej wydmy
4. Rośliny i zwierzęta Jeziora Goreńskiego - przy przystanku autobusowym, obok remizy w Goreniu Dużym
5. Zielona Szkoła w Goreniu Dużym - centrum edukacji ekologicznej Gminy Baruchowo -przy głównym wjeździe na teren obiektu
6. Bory sosnowe na wydmie -przy młodniku, w miejscu oddalonym o około 650 metrów od Zielonej Szkoły, idąc w las wzdłuż jej ogrodzenia, prostopadle do drogi
7. Jezioro Rakutowskie - ostoja ptactwa wodnego -wieża widokowa w Krzewencie