baruchowo
Bory sosnowe na wydmie

Wybierając się jesienią na ścieżkę edukacyjną w Gminie Baruchowo możemy obserwować jak zmieniła się wokół nas przyroda. Na drzewach i krzewach pojawily się owoce. Poszukajmy razem darów jesieni- i tu w lesie i w drodze do kolejnego punktu ścieżki...

Jarząb pospolity

Sumak octowiec

Świerk pospolity

Kruszyna pospolita

Modrzew europejski

Świerk srebrzysty

Na naszej ścieżce już pojawiły się zwiastuny nadchodzącej jesieni: wrzosy i grzyby...


Wrzos zwyczajny, wrzos pospolity (Calluna vulgaris (L.) Hull)– jedyny gatunek rośliny wieloletniej z rodzaju wrzos należącego do rodziny wrzosowatych(Ericaceae Juss.). Nazwa Calluna pochodzi od słowa zamiatać, co wiąże się z dawnym zastosowaniem rośliny (produkcja mioteł). Wrzos jest szeroko rozprzestrzeniony. Występuje w borach sosnowych, polanach oraz zrębach leśnych. Czasem tworzy duże skupiska, tzw. wrzosowiska. Roślina wybitnie kwasolubna. Porasta suche lasy i torfowiska. W Polsce pospolita na niżu i w niższych terenach górskich. Występuje do wysokości 2000 m.n.p.m.
Szkoci uważają, że kolor wrzosu pochodzi od krwi przelanej w walkach klanowych i dzięki temu noszona przy sobie roślina ma przynosić szczęście, chroniąc zwłaszcza przed przemocą. Natomiast spanie na wypełnionej wrzosem poduszce ma sprowadzać sny przepowiadające szczęście. Palenie gałązek wrzosu wraz z liśćmi paproci może ponoć sprowadzić deszcz, a w Irlandii jest też stosowane do wywoływania duchów śmierci. Szkoccy pasterze przed letnim Przesileniem okrążali swoje pola i bydło zgodnie z ruchem Słońca, trzymając zapalone pochodnie z wrzosu. Miało to zapewnić obfite plony i płodność krów. W Walii wrzos jest przynoszącym szczęście składnikiem ślubnych bukietów.
Wrzos jest rośliną leczniczą. Surowcem zielarski jest ziele (Herba Calunae) i kwiaty (Flos Callunae). Surowiec zawiera 7% garbników, flawonoidy (kwercytynę i mirycetynę), glikozyd fenolowy arbutynę, hydrochinon, olejki eteryczne, kwasy organiczne oraz sole mineralne z dużą zawartością krzemionki i potasu.


Preparaty z kwiatu wrzosu hamują rozwój bakterii w przewodzie pokarmowym, dzięki zawartemu w nich hydrochinonowi, pobudzają wydzielanie soków trawiennych działają rozkurczowo i moczopędnie. Wykazują działanie przeciwzapalne, moczopędne, przeciwreumatyczne i uspokajające.
Garbniki zawarte w roślinie wykorzystywane są do leczenia chorób układu pokarmowego, a w szczególności biegunek i stanów zapalnych.
Wrzosy mają działanie moczopędne, stosowane są między innymi do leczenia kamienicy. Stosuje się je przy schorzeniach dróg moczowych, chorobach nerek i przewodu pokarmowego oraz pomocniczo przy chorobach reumatycznych, chorobach wątroby i bezsenności.
Oprócz tego, na uwagę zasługują kwasy organiczne, wspomagające sekrecję śliny i soku żołądkowego oraz kierujące apetytem. Substancje gorzkie jakie zawiera wrzos usprawniają wydzielanie żółci i soków żołądkowych. Wpływają na procesy trawienne i regulują apetyt. Wrzos bywa też stosowany w chorobach układu ruchu, jak np. bóle stawowe, gościec oraz dolegliwościach skórnych– z uwagi na zawartość potasu i krzemu, które wspomagają regenerację ciała.

Tęgoskór cytrynowy (Scleroderma citrinum Pers.)– gatunek grzybów z rodziny tęgoskórowatych (Sclerodermaceae)


Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2000 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami tęgoskór pospolity, tęgoskór żółtawy i trufla fałszywa. Ma wiele regionalnych nazw: tęgoskór cuchnący, purchawka kartoflana, fałszywa trufla, kurzawka, bycze jaja.
W Polsce jest pospolity. Rośnie na ziemi w piaskach i kwaśnych glebach, na obrzeżach lasów, w parkach, także poza lasami; na pastwiskach, kamienistych terenach, torfowiskach, w zaroślach. Owocniki wytwarza od czerwca do listopada.
W małych ilościach jest nieszkodliwy i w niektórych regionach Europy bywa używany jako grzyb przyprawowy. Jednak zjedzony w większych ilościach może powodować zatrucia. Smakiem przypomina nieco trufle i z tego powodu nadaje się jako przyprawa do mięsa i do wędlin. Jednak używać można tylko młode, jeszcze wewnątrz białe grzyby a twardą okrywę należy zdjąć.

Owoce jesieni


Szyszki sosny zwyczajnej
Osadzone na krótkich szypułkach, zamknięte są małe i zielone, niekiedy zakrzywione, wąskojajowate, z czasem otwierają się i przybierają kształt szerokojajowaty, brązowieją. Osiągają od 3 do 7 cm długości. Osadzone pojedynczo lub po 2–3 obok siebie. Nasiona czarne, długości 4–5 mm, ze skrzydełkiem długim na 12–20 mm, kleszczowato obejmującym nasienie.

Owoce dębu szypułkowego
Orzechy potocznie nazywane żołędziami dorastają do 1,5–3,5 cm długości oraz 1,5–2 cm szerokości, są gładkie, początkowo mają zieloną barwę, lecz gdy dojrzewają zmieniają kolor na brązowy, z charakterystycznymi paskami (są one widoczne tylko na świeżych żołędziach – gdy wyschną zanikają, lecz po ich namoczeniu ponownie się ukazują). Ich kształt jest zmienny – od jajowatego do podługowatego, z ostrym wyrostkiem na szczycie. Zebrane są po 1–3 na smukłych, giętkich szypułkach o długości 5–12 cm. Osadzone są w półokrągłych, nagich, zielonych kopułach do mniej więcej połowy ich długości. Żołędzie oddzielają się od miseczki, gdy dojrzeją.

Idąc drogą leśną nie sposób nie zauważyć, że królową tych lasów jest sosna zwyczajna (zdjęcie poniżej), której towarzyszy brzoza brodawkowata.

Las ma tutaj wykształconą charakterystyczną piętrową strukturę tj,: posiada 3 typowe warstwy: warstwa drzew, podszytu i runo. Podszyt stanowią jałowce, kruszyna pospolita, jarzębina, jarząb pospolity, trzmieliny a w siedliskach wilgotnych m.in. szakłak, kalina, czeremcha. Najniższą partię - runo leśne stanowi głownie warstwa ziół (krzewinki, trawy, byliny i rośliny jednoroczne) oraz warstwa przyziemna (mchy, porosty), paprocie, wrzos zwyczajny, szczodrzeniec rozesłany, trzcinnik piaskowy i kostrzew owcza oraz małe krzaki typu borówki: borówka czernica i borówka brusznica.









Z fauny możemy tu spotkać padalca, zaskrońca zwyczajnego, zięb, trznadla, rudzika, sójkę, świergotka drzewnego, drozda śpiewaka, kosa, dzięcioła dużego i czarnego, kowalika, szpaka, sikory i pleszkę. W lasach tych żyją też nietoperze, które jako schronienie i miejsce rozrodu wykorzystują naturalne dziuple lub sztuczne schronienia (skrzynki). W lesie tym często można spotkać wiewiórkę, dzika, sarnę, jelenia i dumnie spacerującego łosia.



Jesteś tutaj...


Lista punktów ścieżki edukacyjnej:
1. Bioróżnorodność parku w Baruchowie -przy wejściu głównym do Urzedu Gminy Baruchowo
2. Biologiczne życie rzeki Rakutówka -w drodze do Gorenia Dużego przez Kłotno, przy mostku nad Rakutówką (zejdź po schodkach)
3. Wydma śródlądowa - geneza powstania -za Goreniem Nowym, przy przystanku z pętlą- przed skrzyżowaniem w kształcie litery T, w środku przeciętej wydmy
4. Rośliny i zwierzęta Jeziora Goreńskiego - przy przystanku autobusowym, obok remizy w Goreniu Dużym
5. Zielona Szkoła w Goreniu Dużym - centrum edukacji ekologicznej Gminy Baruchowo -przy głównym wjeździe na teren obiektu
6. Bory sosnowe na wydmie -przy młodniku, w miejscu oddalonym o około 650 metrów od Zielonej Szkoły, idąc w las wzdłuż jej ogrodzenia, prostopadle do drogi
7. Jezioro Rakutowskie - ostoja ptactwa wodnego -wieża widokowa w Krzewencie